Á hora de abordar a planificación da miña viaxe á Africa para seguir co proxecto “Galegos na Diáspora”, vin que había unha importante presencia de galegos vinculados ó oficio do mar, mariñeiros, empresarios, pescadores, que estaban alí desplazados, por esa razón titulei esta parte do proxecto “Galegos de Terra Fora, galegos de Mar Dentro”, coma homenaxe a esta xente que está alí traballando na costa de Mozambique, Namibia, etc. Pero cando empezas a indagar aparecen outro tipo de persoas que tamén están ali e non están vinculados ó mar, e tamén é necesario telos en conta.

Africa é a viaxe máis complicada das que fixen. Nos outros continentes hai unha cultura de viaxes, están modernizados máis ou menos e iso te soluciona moitas cousas. En sitios como Hong Kong por exemplo utilicei a guía de teléfonos para atopar algún apelido que me resultase coñecido, chamei e conseguín atopar un galego a través do cal cheguei a outros. Dubido moito de poder facer iso neste caso.En África, de Namibia para arriba é todo moi complicado, falta de infraestructuras, países en conflicto, non hai rutas establecidas.

En avión pouco se mira, por eso para os desplazamentos prefiro os sistemas de transporte “de contacto” coa xente, autobuses, trenes, eso axúdate a coñecer máis sobre os sitios onde estás, a cultura. Ademáis, non podo mercar billetes de avión xa que non é posible anticipar as datas dos desprazamentos cun traballo como este, ou poida que cambie de idea no meu plan de viaxe, teño que estar mentalizado de que hai unha parte de aventura no que fago, unha parte imposible de planear.

Pola franxa costeira
Eu sempre me marco unha ruta que vaia de arriba a abaixo ou ó revés, aquí en África comezo por Cabo Verde, chego a Senegal, vou a Mauritania ó Camerún, de ahí a Guinea Ecuatorial, Namibia, Surafrica, Mozambique, sego por Tanzania e Kenya, e posiblemente remate en Zimbabwe.
Vou facendo un percorrido costeiro, pero non só polo tema pesqueiro, senón porque tamén un percorrido pola zona central de Africa sería moito máis complicado loxísticamente, e moitísimo máis arriscado, xa que a máxima conflictividade está nos países da zona centro do continente. Considerei que o desplazamento pola franxa costeira era o máis axeitado, e un circuito sinxelo, rápido, non escesivamente arriscado e económico. Por exemplo desbotei Johannesburgo porque fariao todo máis complicado así que o cambiei por Cape Town, na costa. Ademaís supoño que a xente que eu atope en Namibia saberán de alguén con quen contactar en Cape Town.

A base de chamadas de teléfono, faxes, cartas e correos eléctrónicos, conseguín concertar citas con dúas ou tres persoas en cada un dos puntos nos que vou parar. Normálmente, cando chegas a un sitio van aparecendo personaxes que te falan de outros, e ás veces tes que te desviar do teu camiño para ir ver a alguén dentro da xungla, nunha aldea remota, e comezas a busqueda sen ter todas contigo de que chegarás a atopalo.

A cadea de información
O boca a boca é unha ferramenta moi importante, mesmo dende aquí, na Galicia. Da xente que asiste ás miñas conferencias é moi raro que algún non teña un familiar que esté na emigración. A través dun alumno que veu a unha das conferencias sobre a diáspora, souben dun home que está dirixindo un campo de refuxiados no interior de África, unha persoa á que é moi dificil chegar. Para saber esto pasei por unha auténtica cadea de información de xente que coñecía outra, algo polo que tes que pasar para acadar o que precisas saber. Sen ir máis lonxe, a xente do quiosco de Vigo onde compro os xornais, Raúl e Marta, souberon da miña viaxe a Äfrica e dixéronme: “Pois nós temos un amigo en Zimbabwe”. Tamén a través de foros de conversación en Internet púxose en contacto conmigo unha galega que vive en Nova York, “esteirana de pura cepa”, dicía ela, que ten un amigo en Namibia do que me deu o enderezo. Ë un traballo de investigación que vai pouco a pouco. Hai que contar con ese efecto piramidal polo cal un galego te leva a contactar con outros. O plan vaise facendo ás veces “a salto de mata” e nunca sabes con toda certeza onde te pode levar.

Delmi Álvarez.
Santiago de Compostela, 29 de xuño de 2001.