Prisciliano, que fora perdendo esperanzas día a día desde que chegou a Tréveris, desexou a morte no mesmo momento en que pisou o infecto calabozo. ¡Que felices aqueles condanados por falso testimonio obrigados a lanzarse desde a roca Tarpeya! Aínda que abaixo agardasen as agudas e escarpadas puntas das penas, era unha morte máis libre, máis de paxaro, nun intre, cos pulmóns enchidos de aire xeneroso e berro redentor de corvo, afogado polo vento. Así desexaba a morte e non esta angustiosa e medoña cova de flaxelar.

O último sometido a tormento, antes de Prisciliano, fora Faustino, notario do exército, fillo da irmá do prefecto do pretorio Xuvencio. O seu delito era ter dado morte a un burro para emprega-lo seu corpo nunha operación máxica, segundo a acusación. Segundo o acusado, para obter un remedio contra a caída do cabelo. ¡Cara coquetería!

Nesa cova, os ollos de Prisciliano, aqueles puntos verdes animados, sempre vivos e observadores, colleran a mirada torva, desconfiada, de animal apresado, de impotencia, de débil ave engaiolada. Da súa arrogancia non quedaba máis que a forza da rutina, que non da vontade, marcada como a lume na figura. A suficiente para envalentonar ós seus verdugos.

As antorchas ardían nos cantos, non sabía se como lume de redención, como cirio purificador nas mans dos carniceiros, como brasa de aquecer parrillas de sacrificio, como lareira de quenta-lo aceite de arrasar vísceras e auga de escaldar membros, ou ben para que puidese enxerga-los instrumentos de terror, máis pavorosos aínda entre as sombras alampadas, secretas e infames da fosa masacrante.

Un fedor acedo, balorento e visceral delataba vómitos terrulentos de estómagos nauseabundos, materias fecais, escapadas de ventres de grima e espanto, depositadas entre as fendas das lousas, mouras e encharcadas, polos cantos escuros, onde a auga baldeada a penas chega para limpa-lo oprobio.

Neste noxento e pestilento clima, neste ambiente de inmundicia, o fiscal Evodio, coa ampulosidade inchada dos prigos da túnica togada, ascende, como a un trono, os tres degraus do estrado, seguido de dous axudantes, de punzón na man, preparados para tomar nota. Séntase, fachendoso, na cátedra ante unha mesa tosca, pero imponente alá arriba. Porque naquel indecente antro non podía falta-la aparencia de curia xudicial, a fachada, carnavalesca de tribunal, situado alí, nun pequeno alto onde o demagogo, secundado por dous coristas impávidos e serviciais, puidese face-lo paripé legal, dar fe das confesións e divisa-lo panorama aborrecido desde a altura conveniente ó seu rango e posición, pero non demasiada para poder escoita-las revelacións que os reos ían desgrañando, arrincadas polos instrumentos como grans dunha verde mazorca. Os verdugos, abaixo, no plano inferior e manual, agardaban as ordes

[Amantia. Vigo. Xerais, 1985]