Ramón Piñeiro, unha das figuras máis importantes e á vez máis discutidas do galeguismo. Fundador de Galaxia, responsable da disolución do Partido Galeguista... Alguén de quen, aínda ó celebrarse ó décimo aniversario da súa morte se fala e se discute. Pero... ¿quen era Ramón Piñeiro?

As primeiras experiencias co galeguismo

Piñeiro nace en Láncara, Lugo, en 1915. Logo de cursar o Bacharelato Elemental na capital regresa a Láncara, onde permanecería ata 1930 traballando nas oficinas dun comercio. É nesta época cando ten as súas primeiras vivencias do galeguismo. En 1932 volta a Lugo, para estudiar o Bacharelato Superior e ingresa nas mocidades do Partido Galeguista, onde pronto destacaría pese á súa timidez.
A rebelión militar sorpréndeo en Lugo e durante varios días vive agochado ata que se incorpora a filas coa súa quinta . Ó rematar a guerra inicia os estudios de Filosofía na Universidade de Santiago, e desde 1943 participa na reorganización clandestina do Partido Galeguista, matendo contactos co exilio e con forzas da oposición. En 1946 é detido e cumpre tres anos de prisión.

A influencia no Franquismo

Unha vez libre, establécese en Compostela e continua o seu labor clandestino, influíndo decisivamente na disolución do Partido Galeguista. Cos seus compañeiros, funda en 1950 a editorial Galaxia, que pretendía manter viva a lapa da cultura galega nun ambiente hóstil.

Esta tendencia ó galeguismo cultural en detrimento da loita política foi causa de que Piñeiro recibise duras críticas, especialmente por parte de Méndez Ferrín, que o acusou traidor e mesmo chegou a matar un seu alter ego (Ulm Roan) na novela Retorno a Tagen Ata. As teses de Ferrín foron recollidas pola maioría da esquerda galega do tardofranquismo, que tiñan a Piñeiro por un anticomunistae mesmo por un axente da CIA.

A mesa camilla

Durante o franquismo e a transición converteuse nunha figura fundamental do galeguismo á que acudían as novas xeracións en busca de consello. Pola súa mesa camilla pasaron moitos dos que máis tarde foron líderes de partidos políticos.

A súa obra escrita é escasa, e de ton fundamentalmente filosófico: Siñificado metafísico da saudade, A saudade en Rosalía e Pra unha filosofía da saudade son as máis coñecidas.

No 67 ingresa na Real Academia Galega, e participa no primeiro Parlamento da Autonomía como independente nas listas do PSdeG-PSOE. En 1983 é elexido primeiro presidente do Consello da Cultura Galega, cargo de desenvolvería ata a súa morte en 1990.

Fondos procedentes do Arquivo Sonoro de Galicia

Entrevista de A. Mascato a Piñeiro. VIFE--ENT/89

Entrevista de V. Freixanes a Piñeiro. ANMA-D/45-47-ENT/21